DE LANGSTRAAT - Van straatintimidatie tot huiselijk geweld: voor veel vrouwen is onveiligheid geen incident, maar een terugkerend gevoel dat zich op verschillende plekken en momenten aandient. Recente geweldsincidenten en femicidezaken in Nederland hebben het gevoel van urgentie verder vergroot en zetten het thema hoog op de politieke agenda. Maar hoe vertalen die landelijke zorgen zich naar lokaal beleid? Wat doen gemeentelijke partijen in De Langstraat concreet om de veiligheid van vrouwen — en mannen — te verbeteren?
Alle lokale partijen uit de regio zijn voor dit artikel benaderd, de zittende partijen die hebben gereageerd zijn meegenomen in het artikel.
68 procent van de vrouwen voelt zich onveilig op straat na zonsondergang, blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. Bijna de helft van de vrouwen tussen de 15 en 25 jaar past hun route aan om onveilige plekken te vermijden, volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit de Emancipatiemonitor en Veiligheidsmonitor van 2025.
In Loon op Zand wil Pro3 het onderwerp nadrukkelijker op de agenda zetten. Volgens fractieondersteuner en raadslid Chantal Schaap begint veiligheid bij erkenning van het probleem. “Straatintimidatie vormt een belangrijke schakel in een bredere cultuur waarin grensoverschrijdend gedrag genormaliseerd wordt. Nageroepen worden voelt al onveilig voor vrouwen. Er zit een heleboel tussen straatintimidatie, huiselijk geweld en femicide, maar het verdient allemaal aandacht.’’
Onveilig gevoel op straat
Sinds juli 2024 is straatintimidatie strafbaar. Toch wordt straatintimidatie weinig gemeld, slechts vier procent van de slachtoffers doet aangifte. Volgens raadslid Marianne Verschure (Pro3 Loon op Zand), maakt dat het probleem lastig zichtbaar. “Het is moeilijk te meten en nog moeilijker te bewijzen,” zegt Verschure. “Maar dat betekent niet dat het niet serieus genomen moet worden.”
Om inzicht te krijgen in het veiligheidsgevoel, ging de partij afgelopen winter de markt op in Loon op Zand en Kaatsheuvel. Schaap: “Over het algemeen zeggen mensen dat de gemeente veilig is,” vertelt Schaap. “Maar als je doorvraagt, hoor je een ander verhaal. Vooral jonge meiden die na sporttraining in het donker naar huis fietsen, voelen zich kwetsbaar.” Verschure vult aan: “Ouderen gaven aan dat ze ’s avonds niet alleen over straat durven.’’ Een van de oplossingen die de mensen op de markt zelf aandroegen, is betere straatverlichting op donkere plekken. Pro3 geeft aan dat ze hier naar gaan kijken.
Verlichting
Voor gemeentebelangen Heusden staat veiligheid hoog op de agenda, zegt lijsttrekker Annemarie Bok-Geelen. “Na het trieste overlijden van Lisa uit Abcoude en ook het overlijden van Jessica binnen onze eigen gemeente hebben we binnen onze fractie gesproken over het onderwerp veiligheid voor vrouwen. Wij zijn van mening dat hier meer aandacht voor moet komen, ook vanuit de politiek. Juist de politiek’’, vertelt ze.
“In november 2024 hebben we een motie ingediend om meer verlichting aan te brengen langs het fietspad aan de Spoorlaan ter hoogte van Nieuwkuijk en Drunen (ter hoogte van de bossen van het voormalige Land van Ooit). Gemeentebelangen is van mening dat daar extra verlichting nodig was om het veiligheidsgevoel van de fietser te verhogen’’, vervolgt Bok-Geelen.
Ook handhaving speelt een rol, zegt Jan Kleian van Heusden Transparant. “Het aspect veiligheid is een van de speerpunten voor onze partij. Het gaat dan om een veilige leef- en werkomgeving in de breedste zin van het woord.” Volgens hem is de capaciteit van handhavers onvoldoende. “Vergelijkbare gemeentes als Heusden hebben gemiddeld één BOA per 3.500 inwoners. Heusden, ruim 45.000 inwoners heeft er maar vijf. Dat zouden er eigenlijk dus circa twaalf moeten zijn. Meer BOA capaciteit draagt ook bij aan veiligheid.’’
Niet alle partijen benaderen het onderwerp specifiek als vrouwenkwestie. Antoine Aarts van Heusden Verbindt zegt: “Ik kan u mededelen dat we geen aandacht geven aan ‘veiligheid voor vrouwen’ specifiek. Maar nadrukkelijk voor veiligheid voor iedereen. We zien ‘veiligheid voor vrouwen’ als het ondersteunen van het verschil tussen vrouwen en mannen, we staan voor gelijkheid, dus veiligheid voor iedereen ongeacht geaardheid, leeftijd of afkomst.’’
Van straatintimidatie naar huiselijk geweld
Naast de veiligheid op straat en het voorkomen van straatintimidatie willen de partijen ook kijken naar huiselijk geweld en femicide. Volgens Pro3 is geweld tegen vrouwen vaak onderdeel van een groter patroon. “Het zwaarste geweld (femicide) vindt in de thuissituatie plaats door de (ex)partner. Een mentaliteitsverandering is nodig, waardoor mannen op een andere manier met vrouwen omgaan’’, vertelt Schaap. “In het nieuws lijken zaken als femicide vaak plotseling te gebeuren, maar daar gaat bijna altijd een lange periode van grensoverschrijdend gedrag en geweld aan vooraf,” zegt ze. “Als gemeente moet je niet pas ingrijpen wanneer het escaleert, maar juist aandacht hebben voor de signalen die daaraan voorafgaan: thuis, op straat en in relaties.”
Geweld achter gesloten deuren
Een belangrijk deel van geweld blijft onzichtbaar, zegt Schaap. “Dat is niet strafbaar, maar wel enorm schadelijk. Denk aan controle, vernedering of isolatie. Dat zijn signalen die je serieus moet nemen.” Volgens raadslid Verschure komt veel pas aan het licht wanneer het escaleert. “Van heel veel situaties weten we het simpelweg niet. We horen het pas als het echt uit de hand loopt, als het escaleert. Maar al die stappen daarvoor blijven buiten beeld. Mensen schamen zich, voelen schuld en willen het niet delen.”
De 8 fases in ongezonde relaties uitgelegd
Mentaliteitsverandering
Volgens verschillende partijen ligt de oplossing niet alleen bij beleid, maar ook bij de samenleving. Marten Krikken van Toekomstig KLM noemt het probleem fundamenteel. “Mijn eerste reactie was en is nog steeds dat ik ten zeerste betreur dat veiligheid van vrouwen een issue is geworden vanwege het gedrag van mannen.” Volgens hem kunnen politiek en politie het probleem niet alleen oplossen. "We moeten als samenleving een werkbare oplossing zien te vinden.”
Ook Schaap benadrukt het belang van een cultuurverandering. “Niet alle mannen zijn slecht,” zegt ze. “Het gaat erom dat we dit gesprek voeren zonder te beschuldigen, maar ook zonder weg te kijken.”
Voor slachtoffers en hun omgeving blijft steun cruciaal. Hulporganisaties zoals Veilig Thuis bieden ondersteuning en advies. Daarnaast zit in Tilburg het regionale steunpunt Filomena waar slachtoffers van huiselijk geweld, stalking en eergerelateerd geweld terechtkunnen voor hulp, advies en bescherming.
