KAATSHEUVEL – In de propvolle theaterzaal van het Klavier was het op woensdagavond 11 maart tijd voor het grote verkiezingsdebat van de gemeente Loon op Zand. Daags voordat de inwoners van de gemeente Loon op Zand naar de stembus trekken om de koers van de gemeente te bepalen, trachtten de lijsttrekkers tijdens het debat de inwoner te overtuigen.
Onder luid applaus betraden de vijf lijsttrekkers de politieke arena. Zij kregen, voordat er écht gedebatteerd werd, de eerste mogelijkheid om de kiezer te overtuigen. In een pitch van een minuut lang vertelden de lijsttrekkers waar zij en hun partij voor staan. Toen dat allemaal achter de rug was, was het dan tijd om de degens te gaan kruisen. Aan de hand van vijf thema’s werd er gedebatteerd: wonen en nieuwbouw, toerisme, asiel, zorg en toekomstbestendigheid.
Wonen en nieuwbouw
Dat wonen het eerste thema op de agenda was, mocht geen verrassing heten. Wonen is hét speerpunt van alle partijen deze campagne, niet alleen in de gemeente Loon op Zand. ‘Bouwen, bouwen, bouwen’ is het devies. Dat kan op allerlei verschillende manieren, waaronder door de hoogte in te gaan. En juist over die manier van bouwen werd er gedebatteerd: "In de kernen van Loon op Zand moet meer hoogbouw komen”, luidde de eerste stelling.
Wessel van Boven van Gemeentebelangen was er als de kippen bij om de koe bij de horens te vatten. Hij vindt hoogbouw prima, tot – letterlijk – op zekere hoogte. Drie of vier hoog is wat Van Boven betreft de max. "Als je ook puur kijkt naar de verzorgingshuizen die we in de gemeente hebben, die zitten ongeveer ook op die hoogte en in het landelijke karakter wat we hebben in onze gemeente, moeten we niet voor hele hoge hoogbouw zorgen.’’ Van Boven kreeg daarin bijval van zijn collega van de VVD, Suzan Mandemakers. Ook zij vond bijvoorbeeld een appartementencomplex van drie á vier hoog prima.
Als het aan Louis Laros (Pro3) ligt, bouwt de gemeente daar nog een laagje bovenop. "Het is natuurlijk altijd afhankelijk van waar je bouwt, maar hier in het centrum gaan we gigantische aanpassingen doen. Dat centrum is toe aan vernieuwing en dan mag wat mij betreft, zeker omdat we aantallen nodig hebben, maar ook het type woningen wat je in een hoogbouw kunt bouwen, praten over vier/vijf hoog.’’
Waar het gaat over sociale woningbouw, worden de partijen het niet echt eens. Want hoeveel procent van de woningen in de gemeente moet nou onder het sociale segment vallen? Dat is nu vastgesteld op dertig procent. Voor Marten Krikken, lijsttrekker van Toekomstig KLM, is dat prima. Hij was het dan ook niet met de stelling eens, dat de gemeente in de toekomst vooral moet inzetten op sociale woningbouw. Datzelfde geldt voor de VVD en het CDA, die vooral vinden dat er een goede balans moet zijn tussen soorten woningen. Pro3 wil juist meer sociale huurwoningen, misschien wel richting de veertig procent.
Toerisme
Op de stelling of de toeristenbelasting omlaag moet, was Marten Krikken in ieder geval stellig: "Nee.’’ Om dat te onderbouwen haalde Krikken een raadsbesluit aan, waarin werd besloten om de toeristenbelasting flink te verhogen. Dit moest gedaan worden om de begroting rond te krijgen. "Onder deze omstandigheden, kan de toeristenbelasting dus niet worden verlaagd’’, besloot Krikken.
Daar sloot Gemeentebelangen zich bij aan. "Wij hebben goede afspraken met die toeristische sector en laten we ons daar ook aan houden. Wij hebben ze als gemeente laten verrassen door het in de begroting absurd te verhogen, wat echt niet oké was’’, trok Van Boven fel van leer. "En nu hebben we duidelijke afspraken, waar de ondernemer zich op kan voorbereiden. Laten we dan ook betrouwbaar zijn en ons aan de afspraken houden.’’ Het CDA en de VVD gingen naast elkaar staan, waar het ging over de belasting voor toeristen: "Als het kan, dan mag de belasting omlaag, graag zelfs’’, klonk het vanuit beide kampen.
Asiel
Waar wonen één van de speerpunten is deze campagne, is asiel helemaal een gevoelig onderwerp. Ook in Loon op Zand laait de asiel-discussie zo nu en dan flink op. Volgens de spreidingswet moet de gemeente Loon op Zand 150 asielzoekers opvangen. En of de gemeente er meer dan dat mag opvangen? Daar lieten de partijen tijdens het debat hun licht over schijnen.
Wessel van Boven vond in ieder geval zeker weten van niet: "Wij hebben een afspraak, die opgelegd wordt door de landelijke overheid. Laten we ons aan die spreidingswet houden, dat we voor die mensen een goed verblijf bieden hier, maar laten we daarna kijken wat er nodig is voor onze eigen inwoners.’’
Volgens de VVD mag de opvang in ieder geval een stuk ‘kosten-efficiënter’. "Want een crisisnoodopvang uit de grond stampen kost miljoenen.’’ De stelling ging specifiek over asielzoekers, maar Suzan Mandemakers benadrukt dat er ook nog Oekraïense vluchtelingen worden opgevangen. Volgens haar moet Loon op Zand de opvang als een mix zien tussen hen en asielzoekers en is het geen probleem als de aantallen wat wisselen. "Dus dan kan die 150 iets meer worden, iets minder worden, maar dan doen we het wel op een kosten-efficiënte manier en geven we ook de Oekraïners een plek, die dat op dit moment ook nodig hebben’’, besloot ze.
Ook voor het CDA geldt dat als het aan hen ligt de gemeente gewoon aan haar landelijke taak van 150 asielzoekers moet voldoen. "Wij zijn het gewoon eens dat het gaat om mensen, en daar moet je voor zorgen. Ze zijn niet voor ‘Jan Doedel’ hier gekomen. En we houden ons gewoon aan de spreidingswet'', aldus CDA-lijsttrekker Mieke Broeders.
Zorg
Ook op het gebied van zorg waren niet alle partijen het eens. Op de vraag of mensen met een bijstandsuitkering een tegenprestatie moeten leveren in de samenleving, antwoordden de VVD en het CDA volmondig ja. "Dat gaat niet over dat mensen hele dagen iets moeten doen, maar ze zouden bijvoorbeeld wel in een verzorgingstehuis tussen de middag mensen kunnen helpen. Door bijvoorbeeld een boterhammetje te smeren of te zorgen dat mensen gegeten hebben. Voor wat hoort wat’’, aldus Mieke Broeders. De VVD kon zich dus prima vinden in dat standpunt: ‘‘De bijstandsuitkering krijg je van ons als maatschappij, dus dan vinden wij als partij dat je ook wat terug mag doen voor die maatschappij, door bijvoorbeeld vrijwilligerswerk te doen.’’
In dat standpunt konden Laros, Van Boven en Krikken zich niet vinden. ‘‘Wij vinden dat het zeker een stimulans moet zijn, dat mensen een vrijwillige bijdrage leveren in de maatschappij, alleen is iedere situatie anders. Je kan niet iedereen over één kam scheren, dus daarom kun je niet iedereen daartoe verplichten'', vond Van Boven, maar: ‘‘Je moet wel met die mensen kijken waar ze vrijwillig een bijdrage kunnen leveren in de maatschappij. Van Boven zat daarop op dezelfde golflengte als zijn collega van Pro3: ‘‘De bijstand is geen feestje hé. Heel veel mensen kiezen er niet voor om in die bijstand te zitten. Mensen in de bijstand hebben gewoon zorg en hulp nodig om weer mee te kunnen doen in de maatschappij.’’
Krikken haalde tijdens zijn betoog een persoonlijk verhaal aan, om zijn standpunt kracht bij te zetten: ‘‘Mijn allereerste baan was bij een sociale dienst. Ik heb daar zulke schrijnende gevallen gezien, van één ouder gezinnen die afhankelijk zijn van een uitkering. En mijn antwoord hierop (op de stelling, red.) is dan ook dat je mensen niet moet verplichten. Dus ik zeg nee’’, concludeerde Krikken.
Zelfstandigheid
En of, tot slot, de gemeente Loon op Zand zelfstandig moet blijven, zelfs als dat extra geld kost? ‘‘De VVD staat wel voor een zelfstandige gemeente’’, pleet Suzan Mandemakers. ‘‘Maar, een hele belangrijke maar, wanneer wij niet meer aan onze ambities, of snel of geprioriteerd kunnen voldoen, moeten we in de spiegel durven kijken. Maar op dit moment is daar nog geen aanleiding toe’’, betoogde Mandemakers.
Ook als het CDA het volledig voor het zeggen zou hebben, blijft de gemeente Loon op Zand zelfstandig. Om haar standpunt kracht bij te zetten, haalde Mieke Broeders het voorbeeld aan van Berkel-Enschot, Udenhout en Biezenmortel, die jaren geleden gefuseerd zijn. Daar wachten ze nog altijd op een theatertje, wat de inwoners wel heel graag wilden. ‘‘Het fuseren met een grote gemeente is ook niet altijd alles. Het feit is dat als je zelfstandig blijft, dan blijven de voorzieningen op peil, blijf je dichtbij je mensen en de mensen blijven dichtbij de overheid.’’
Voor Toekomstig KLM is het vooral van belang om alle scenario's, dus ofwel zelfstandig blijven, ofwel fuseren, goed in kaart te brengen en de inwoner daarover goed en tijdig te informeren.
Spanning
Op 18 maart is het dus zover; dan wordt massaal het bolletje op het stembiljet rood ingekleurd. Er valt nog heel weinig te zeggen over de zetelverdeling in Loon op Zand. Wel is zeker dat de partijen inmiddels alle kaarten op tafel hebben gegooid, waarmee de inwoner nu aan zet is. Op de late avond van woensdag 18 maart wordt duidelijk welke partij zich als winnaar van de verkiezing mag kronen.
